Όλοι οι δρόμοι οδηγούν στο New Vegas
Εξουσία - Πολιτική - Ρώμη - Ο κυνικός κόσμος του Fallout: New Vegas
Δεν είμαι θρησκευόμενος άνθρωπος, όμως αυτό δεν με εμποδίζει από το να είμαι άνθρωπος του πνεύματος κατά τη θρησκευτική νόηση (σχεδόν). Οι θρησκείες με γοητεύουν διότι σε αυτές καθρεφτίζονται κάπως απογυμνωμένα οι ανθρώπινες ανάγκες. Κάτω από το μυστικιστικό τους πέπλο κρύβονται οι δυνατότεροι πόθοι του ανθρώπου. Η ανάγκη μας για ενάρετη ουσιώδη ζωή. Η ανάγκη μας για απαντήσεις, αναγνώριση, δομή. Για την ώρα κρατήστε αυτό: Οι ανάγκες γεννούν δυνάμεις. Θα χρησιμοποιήσω πολύ την λέξη δύναμη σε αυτό το κείμενο και θα ήθελα να κρατήσετε μια ευέλικτη εκδοχή της έννοιάς της. Ροπή, τάση, ρεύμα, αδράνεια, δύναμη. Το ξίφος είναι η αιχμή της σωματικής δύναμης του ανθρώπου και της τεχνολογίας του, η ντροπή η αιχμή της πολιτιστικής του συνείδησης ενώ η κατάρα η αιχμή της πνευματικής παρακαταθήκης του.
Η θωριά της εξέλιξης μέσω της φυσικής επιλογής λειτουργεί για μένα σαν υποκατάστατο της θρησκείας. Αυτή και η ψυχολογία. Διότι κάπου μεταξύ της Εξελικτικής Ανθρωπολογίας και της Εξελικτικής Ψυχολογίας αναπτύχθηκε η κατανόηση ότι κάθε πτυχή του πολιτισμού μας και της ψυχολογίας μας υπόκειται σε παρόμοιες εξελικτικές δυνάμεις με αυτές που περιέγραψε ο Δαρβίνος. Ο άνθρωπος εξελίσσεται πολύ πιο γρήγορα πολιτιστικά και πολιτισμικά απ’ ότι βιολογικά. Η ηθική μας, οι θρησκείες μας, τα πολιτικά μας συστήματα, όλα διαιωνίστηκαν επειδή βοηθούσαν τις κοινωνικές δομές τους να επιβιώσουν. Η ηθική ή η θρησκεία, ως πολιτισμικά χαρακτηριστικά που ευνοούν τη συνεργασία, επιβιώνουν με τρόπο ανάλογο τόσο με τα φυσιολογικά χαρακτηριστικά όσο και με τους ιούς. Ωφελούν τον ξενιστή τους βελτιώνοντας τις πιθανότητες επιβίωσής του, και μεταδίδονται από ξενιστή σε ξενιστή μέσω της μίμησης.
Σε επίπεδο κρατών τώρα, τα λιγότερο αποτελεσματικά κράτη τείνουν να απορροφώνται ή να μιμούνται τα πιο αποτελεσματικά. Και το καλύτερο παράδειγμα για αυτό, είναι η άνοδος και η πτώση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Αρχικά, η Ρώμη ήταν η πρώτη κοινωνική δομή που θεωρείται αυτοκρατορία επί Ευρωπαϊκού εδάφους. Η άνοδος της οφείλεται μεν σε στρατιωτικές καινοτομίες αλλά καθοριστικότερο ρόλο για την εδραίωση της έπαιξε το διοικητικό της μοντέλο που της επέτρεπε την διοίκηση μεγάλων εκτάσεων γης κάτω από μία και μοναδική διοικητική αρχή. Το κλειδί για αυτό ήταν η ανάπτυξη της γραφειοκρατίας. Επαγγελματικός στρατός, δίκαιο, φορολογικό σύστημα, εκκλησία. Σε μια εποχή που ο πλούτος και η ισχύς μιας αυτοκρατορίας ήταν ανάλογες σχεδόν αποκλειστικά της έκτασης των εδαφών στην επικράτειάς της, η καινοτομία της Ρώμης να βασιστεί σε απρόσωπους γραφειοκρατικούς θεσμούς για την διοίκηση της, της επέτρεψε συγκέντρωση τεράστιας δύναμης και κατά συνέπεια την κατάκτηση ολόκληρης της Ευρώπης. Και με αυτόν τον τρόπο, ακόμα και όταν εκείνη κατέρρευσε, οι θεσμοί της και το διοικητικό της μοντέλο επιβίωσαν μέσα από τα βασίλεια που την διαδέχτηκαν και που κληρονόμησαν την τεχνογνωσία της. Σαν μικροοργανισμοί που εξαπλώνονται σε διαφορετικό ξενιστή.
Αλλά και σε ατομικό επίπεδο, κάθε επιθυμία μας είναι μια ροπή προς την δύναμη. Για αυτό για παράδειγμα τα αγόρια παίζουν συνήθως τους ιππότες, τα κορίτσια τις πριγκίπισσες και για αυτό και κάθε λογής ενήλικας φαντασιώνεται την έκρηξη των ακολούθων του στο Substack… Συγγνώμη. Εννοούσα ότι και για τους ανθρώπους ατομικά, οι ανάγκες μας για αποδοχή, συλλογικότητα, δικαιοσύνη, ανθρώπινα δικαιώματα, ιδιωτικότητα, ατομικότητα, έκφραση και ό,τι άλλο μπορείτε να φανταστείτε, έχουν ως κοινό παρανομαστή την εν γένη θέλησή μας για αυτοδιάθεση. Την δύναμη να εκπληρώνουμε τις επιθυμίες μας, την δύναμη να παραμείνουμε ασφαλείς.
Υπό αυτό το πρίσμα, το Fallout New Vegas κατορθώνει να χτίσει ίσως τον πιο πιστικό κόσμο που έχω συναντήσει ποτέ σε video game παρά το συχνά σατηρικό του ύφος. Κι αυτό διότι όλος του ο κόσμος κινείται γύρω από ένα καθαρά ορισμένο πλέγμα δυνάμεων μεταξύ των πάνω από 30 φατριών του. Οι κυριότερες εξ’ αυτών, η NCR και το αντίπαλό της δέος η Legion, είναι και οι δύο εκφραστές της Ρωμαϊκότητας. Η NCR ως αχανής απρόσωπη γραφειοκρατική αρχή και η Legion ως Cosplayer. Δυστυχώς η δεύτερη αποτελεί και την μεγαλύτερη χαμένη ευκαιρία του παιχνιδιού.
Στο παιχνίδι ξεκινάς υπό την περίλθαψη του Doc Mitchell, ύστερα από ένα cgi cutscene που ντύνει με ένα υποτυπώδες backstory τον χαρακτήρα σου και που λειτουργεί σαν αφορμή προκειμένου να ξεκινήσεις το ταξίδι σου στην έρημο την Mojave. Η αρχή του παιχνιδιού με ρούφηξε σαν ένα σίγουρο ήρεμο κύμα. Μέσα στο λιτό ξύλινο σπίτι του φιλικού γιατρού, με την σκόνη να δίνει σχήμα στις ακτίνες του μεσημεριανού ήλιου που τρυπώνουν από τα οχυρωμένα με τάβλες παράθυρα, βρίσκεις ένα πολύ ασφαλές μέρος για τα πρώτα σου βήματα. Το ίδιο φιλική στην όψη είναι και η μικρή πόλη της Goodsprings. Υπό τους ήχους της country μουσικής στο ραδιόφονο, ο απέραντος ουρανός της επαρχίας μοιάζει να φιλοξενεί την κορυφογραμμή της σκονισμένης πόλης και τους πυλώνες ηλεκτρικού ρεύματος σαν στολίδια στο στέρνο του. Ράντζα, έρημος, κουνιστές πινακίδες και ένα saloon δίνουν μια υπόσχεση που εκείνη την στιγμή είχα από ότι φαίνεται πολύ ανάγκη. Ο μύθος της άγριας δύσης ζωντανεύει, με την απατηλή αίσθηση της ελευθερίας να σφυρίζει τον εύθυμο ρυθμό της. Η ελευθερία και η αυτοδιάθεση είναι θεμελιώδη στοιχεία των RPGs και το Western είδος είναι ένα πολύ ταιριαστό σπίτι για αυτά. Ταυτόχρονα το παιχνίδι χρησιμοποιεί την κλασική αφηγηματική δομή που ξεκινάει ταπεινά, σε ταξιδεύει στον κόσμο και ύστερα κλιμακώνεται με κοσμοϊστορικά γεγονότα. Αλλά ας μην προτρέχω. Η αρχή του Fallout είναι συγκεντρωμένη στην Goodsprings και τα τοπικά της προβλήματα με την συμμορία των Powder Gangers. Εδώ, προτού ο παίκτης πάρει την πρώτη του απόφαση στο παιχνίδι, είναι και η μοναδική στιγμή που στέκεται πραγματικά ελεύθερος. Η πρώτη αυτή επιλογή είναι αρκετά προφανής και το παιχνίδι την έχει πάρει ήδη εκ μέρους σου τη στιγμή που σε φέρνει σε επαφή με τον Cobb, έναν νταή των Powder Gangers που κάνει φασαρία στο saloon της πόλης ψάχνοντας έναν caravaneer, τον Ringo. Παρουσιάζοντας τους “εκπροσώπους” της Goodsprings και των Powder Gangers με αυτόν τον τρόπο, εδραιώνει μία κραυγαλέα ποιοτική διαφορά μεταξύ των δύο πλευρών. Οι μεν είναι νοικοκύρηδες και οι δε φυγάδες. Όπως προείπα, η απόφαση έχει ήδη παρθεί. Με την ολοκλήρωση του πρώτου quest και του πρώτου πιστολιδιού, το Reputation σύστημα του παιχνιδιού σε ενημερώνει για την φήμη σου στην φατριά των Powder Gangers αλλά και στην Goodsprings. Shunned και Idiolized αντίστοιχα. Και όλα αυτά, χωρίς να είχες ποτέ την ευκαιρία για μια ενημερωμένη επιλογή. Ο τρόπος που το παιχνίδι τοποθετεί τον παίκτη στην μέση της προηγούμενης αντιπαράθεσης είναι ενδεικτικός της τάσης του να παρουσιάζει μονόπλευρα τις ιστορίες του γύρω από την κάθε φατριά. Με την κυρίαρχη οπτική να είναι πάντοτε αυτή της εγκατεστημένης κοινότητας. Πρώτα ήταν οι άνθρωποι της Goodsprings, έπειτα οι άνθρωποι της Primm (η δεύτερη πόλη που επισκέπτεσαι και καλείσαι να αποφασίσεις το ποιος θα γίνει ο σερίφης της), έπειτα η ίδια η NCR. Σε αυτό του το στοιχείο το παιχνίδι χρωστά για μένα μεγάλο μέρος της πιστικότητάς του. Όμως με απογοήτευεσε το ότι περίμενα να ανατρέπει περισσότερο τα αφηγήματά του. Αντ’ αυτού, φαίνεται να μην έχει συχνά επίγνωση των “προκαταλήψεων” του και οι πιο “δαιμονοποιημένες” φατριές του παιχνιδιού (Powder Gangers, Fiends, Ghouls, Legion) αποδεικνύονται συνήθως κανονικοί δαίμονες κουβαλώντας αφοριστικά χαρακτηριστικά όπως παράνομοι, πρεζόνια, βάρβαροι, βιαστές ή δουλέμποροι. Ακόμα κι όταν προσπαθούσε να εξανθρωπίσει κάποιες από αυτούς, φαίρνοντάς σε σε επαφή μαζί τους, το έκανε με τρόπο που δεν αντιτεθώταν στα εδρεωμένα αφηγήματα. Δεν έκανε ποτέ χρήση του “μυθικού εχθρού”. Σε αυτό έγκειται και η μεγαλύτερη χαμένη ευκαιρία του παιχνιδιού. Η Legion. Ο μεγάλος μπαμπούλας από την ανατολή, που ήταν εν τέλει τόσο βάρβαρος, τόσο οπιστοδρομικός και τόσο ανεξιλέωτος όσο ακουγόταν, νομιμοποιώντας με την ύπαρξή του την κατοχή της NCR στην έρημο. Ας γνωρίσουμε όμως πρώτα τον Uncle Sam.
Κάθομαι μόνος ανάμεσα στα σκουριασμένα σίδερα μιας παιδικής χαράς, μέσα στην ησυχία των συντριμμιών. Μονάχα ο ήχος του ανέμου και της σκόνης που χορεύει ακούγονται, και κάθε τόσο ίσως, το τρίξιμο μιας κούνιας. Η εικόνα του μεταποκαλυπτικού τοπίου με γαληνεύει. Μοιάζει παράλογο, όμως αν σταθώ λίγο περισσότερο στην παιδική χαρά, συνειδητοποιώ τα εξής. Πρώτον, η ασφαλής εξερεύνηση της παρηκμασμένης ανθρωπότητας πίσω από την οθόνη του υπολογιστή μου, ικανοποιεί τα ίδια μακάβρια ένστικτα που με ελκύουν και σε κάθε άλλη ανθρώπινη τραγωδία.
Δεύτερον, η γνώση ότι υπάρχει ζωή μετά τον όλεθρο είναι παρηγορητική.
Τρίτον η πνευματική μεταφορά σε αυτόν τον κόσμο με κάνει να αισθάνομαι ότι δεν έχω τίποτα να χάσω, η ψευδαίσθηση του κοινωνικού οικοδομήματος έχει καταρρεύσει, δεν υπάρχουν ούτε κοινωνικοί ρόλοι, ούτε προσδοκίες. Ο πολιτισμός μου δεν υπάρχει πια και κανείς δεν μπορεί να τον πειράξει. Είμαι ελεύθερος. Ελεύθερος να οικοδομήσω ό,τι θέλω. Να ζήσω με αυταπάρνηση και νόημα αντί για φόβο…
Δυστυχώς η ρομαντική πλευρά του εαυτού μου δεν είναι εύκολο να ανθήσει μέσα σε έναν κόσμο σαν του New Vegas, και αυτό διότι η Obsidian φαίνεται να έβαλε όλο της τον κυνισμό κατά την δημιουργία του. Κυνισμό απαισιόδοξο, μηδενιστικό, θρασή και πέρα για πέρα πιστικό.
Μετά την Primm ο παίκτης φτάνει στο Mojave Outpost. Εδώ, στην πρώτη του επαφή με την NCR μαθαίνει για την απάθεια, την γραφειοκρατία, την ανικανότητα, την διαφθορά, το πώς τα μέλη της νιώθουν τις ιδέες τους να ξεφτύνουν και το πώς η προσωπική βολή μοιάζει να παίζει τον κυρίαρχο ρόλο στο απρόσωπο αυτό σύστημα. Μια μεγάλη μηχανή του κιμά όπου ο ιδεαλισμός δεν έχει θέση και οι περισσότεροι στρατιώτες είναι εκεί ως μισθοφόροι ή καριερίστες. Και αυτό γιατί οι ευκαιρίες στην έρημο είναι ελάχιστες. Ο Ranger Jackson είναι ο επικεφαλής του Mojave Outpost και στην γρήγορη συνομιλία που έχεις μαζί του μαθαίνεις για τον ρόλο του οχηρού και του ίδιου εντός του συστήματος της NCR.
Όταν ρωτάς αν έχει αρκετούς στρατιώτες λέει:
Soldiers no, recruits yes.
Και όταν επισημαίνεις το εκνευρισμό του, σε αντικρούει λέγοντας ότι είναι γραφειοκρατικά καλυμμένος και ότι έχει τις διαταγές του υπογεγραμμένες από τον πιο ψηλά ιστάμενο της αρκούδας από την δύση, τον πρόδρο Kimball.
Η NCR λοιπόν είναι βαρετή, δεν εμπνέει τίποτα σε κανέναν. Είναι όμως γνώριμη , σχετικά μετριοπαθής, προβλέψιμη και το κυριότερο, είναι παντού. Δεν μπορείς να υπάρξεις στην έρημο της Mojave χωρίς να συνδιαλεχτείς με την NCR και κάπως έτσι ξεκίνησε και η δική μου συμμαχία μαζί της. Με ένα δυο ασήμαντες δουλειές. Δουλειές που με οδήγησαν στο να έχω έως ένα βαθμό την εύνοιά της, το οποίο ήταν αρκετό (μαζί με το μέγεθος της) ώστε στην πορεία του παιχνιδιού να σκέφτομαι δύο και τρεις φορές πρώτου τους δυσαρεστήσω. Κι έτσι κατέληξα σαν ένας ακόμα μισθοφόρος τους.
Η μόνη φατριά που διεκδίκησε την προσοχή μου ήταν αρχικά οι Followers of the Apocalypse. Τους συναντάς πρώτη φορά στο Helios One , ένα δυσλειτουργικό εργοστάσιο ηλεκτρικής ενέργειας με επικεφαλής έναν ανίκανο ονόματι Fantastic. Ο τύπος αυτός είναι μια καρικατούρα που για κάποιο άγνωστο λόγο έχει καταλήξει σε θέση ευθύνης. Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι έχει την NCR να χωρεύει στους ρυθμούς του και έτσι, ενώ οι οπλίτες του Helios One αναγνωρίζουν την ανικανότητα του, εκείνος παραμένει σε θέση εξουσίας. Καλείσαι λοιπόν να διορθώσεις τα προβλήματα στην παραγωγή ενέργειας και κατά την ολοκλήρωση του quest να αποφασίσεις πώς θα διανείμεις το ηλεκτρικό ρεύμα. Ο φυτεμένος από την NCR Fantastic έχει ξεκάθαρες οδηγίες, Strip και McCarran. Ένα πρώτο στοιχείο για τον κυνικό τρόπο λειτουργίας της NCR, θα επανέλθω όμως σε αυτό αργότερα. Εδώ κάνουν την πρώτη εμφάνισή τους οι Followers μέσω του Ignacio Rivas, ενός επιστήμονα που σε παροτρύνει κρυφά (και αυτό είναι αρκετά σημαντικό στοιχείο για την φύση τους) στην πιο ανθρωπιστική επιλογή που είναι το να στείλεις την ενέργεια του εργοστασίου σε κάθε γωνιά της ερήμου. Οι Followers παρουσιάζονται ως το αντίπαλo δέος της NCR, είναι επιστήμονες, ανθρωπιστές, ιδεαλιστές, πασιφιστές και έχουν όλα τα χαρατκηριστικά που συντάμε στις καλλιεργημένες κοινωνίες σε καιρούς ειρήνης. Είναι η μόνη φατριά με ξεκάθαρα ευεργετική δράση. Δυστυχώς… είναι αδύναμοι. Εξαρτώνται εξολοκλήρου από την μιλιταριστική NCR για την προστασία τους από την Legion και εξαρτώνται από τις μικροσημορίες της Freeside για την διατήρηση της τάξης τοπικά. Δεν έχουν hard power στα χέρια τους, εξού και η κρυφή τους δράση στο Helios One. Η πικρή συνειδητοποίηση λοιπόν, είναι ότι δεν αποτελούν το αντίπαλο δέος της NCR (εφόσον δεν παρουσιάζουν ρεαλιστική εναλλακτική σε αυτή) αλλά παρακλάδι της.
O Mr. House, με την περιφρόνυση που τον διέπει προς τον άνθρωπο, θα εκφράσει αργότερα μία πιο καταδικαστική άποψη για αυτούς.
They are an organisation of parasites masquerading as altruists.
Ο Tomas Hildern, ο επικεφαλής της OSI στο Fort McCarran και πρώην μέλος των Followers παρουσιάζει τεράστιο ενδιαφέρον για μένα. Παρ’ ότι χρωστάει σε εκείνους την εκπαίδευσή του, τους περιφρονεί ως αναποτελεσματικούς λέγοντας ότι πλέον προσπαθούν μονάχα να πληγώσουν την δικαιοδοσία της NCR. Ενσαρκώνει το αρχέτυπο ενός ικανού ευφυή ανθρώπου του οποίου η “ρεαλιστική” κοσμοθεωρία και ο ανύπαρκτος αξιακός του κώδικας τον καθιστούν πλήρως συμβατό με τον ρόλο του. Κάποια στιγμή αναφωνεί ότι όλοι έχουν άποψη για τα πάντα και ότι όσο πιο ανίδεοι είναι τόσο περισσότερες απόψεις εκφράζουν. Είναι οπτική που δεν με βρίσκει τελείως αντίθετο όμως καμουφλάρει εντός της την αδράνεια και την άρνηση υπαρκτών προβλημάτων. Ο Hildern, ως άνθρωπος με ανανγωρισμένα προσόντα σε θέση επιρροής, ισχυρίζεται ότι αφήνει τα θέματα πολέμου στον Συνασπισμό επειδή ο ίδιος δεν είναι ειδικός σε αυτά. Ακούγεται υπεύθυνο αλλά είναι ένας τρόπος σκέψης που είναι διπλά βολικός για εκείνον. Νομιμοποιεί την δική του θέση ως “ειδικό” μη αφήνοντας περιθώρια αμφισβήτησής του και τον βολεύει επίσης ηθικά αφού τον αποστασιοποιεί από την ”βρόμικη” δράση της NCR. Εκείνος “κοιτάει μονάχα την δουλειά του”. Οι άνθρωποι ανέκαθεν είχαν την συνήθεια να αναπτύσσουν την ηθική και την λογική τους με τρόπο κολακευτικό και βολικό για εκείνους.
Το παιχνίδι τον αποδομεί παρουσιάζοντας την βοηθό του ως την κινητήρια δύναμη πίσω από την πρόοδο της OSI, τα αποτελέσματα της οποίας εκείνος τελικά οικειοποιείται.
Το καταληκτικό συμπέρασμα δυστυχώς δεν αλλάζει. Οι Followers, με τον άκαμπτο ιδεαλισμό τους δεν είναι εξοπλισμένοι για να υπάρξουν ως αυτοδύναμοι. Οι κάτοικοι όμως της Mojave χρειάζονται να πιστέψουν σε κάτι και η NCR δεν φαίνεται μπορεί να τους το προσφέρει αυτό. Στον κόσμο υπάρχει διάχυτη δυσαρέσκεια με το πώς η μεγάλη δύναμη από την δύση φαίνεται να νοιάζεται μονάχα για τα δικά της στρατιωτικά θέματα. Η εικονογραφία του Fallout αντλεί από την Αμερική των 50s, με τις διαφημιστικές πινακίδες και τις προπαγανδιστικές αφίσες να λειτουργούν ως εμβλήματα. Ενώ σε αυτά τα στοιχεία διατηρεί το ύφος των 50s, οι κάτοικοι της Mojave δεν παρουσιάζουν την αφέλεια και την εμπιστωσύνη που είχαν οι Αμερικανοί πολίτες προς στην κυβέρνηση τους πριν το Vietnam. Για αυτό και η δυσανάλογη κατανομή των πόρων είναι κάτι που δεν περνάει απαρατήρητο. Το τσιμέντο του ορυχείου Techatticup και οι καρποί των Sharecropper Farms πηγαίνουν κατευθείαν στην Boulder City, το Hoover Dam και όπου χτίζονται φρούρια, στο McCarran, στο Golf, στο Forlorn Hope. Διότι αυτό είναι το μόνο που χρειάζεται να κάνει η NCR προκειμένου να εξασφαλίσει την επιβίωση της ως δομή. Να σιγουρευτεί δηλαδή ότι είναι οχυρωμένη ενάντια στην Legion η οποία είναι ο μοναδικός ανταγωνιστής της σε επίπεδο ισχύος μιας και εντός της επικράτιάς της δεν υπάρχει άλλη οργάνωση που να μπορεί να την αμφισβητήσει. Ίσως μονάχα ο Mr. House.
Ο Mr.House από την μία αναφέρεται στους Followers ως παράσιτα και από την άλλη έχει αναπτύξει ίδιος μία καθαρά παρασιτική σχέση με την NCR και κατ’ επέκταση με όλη την Mojave.
Σε αντάλαγμα για την βοήθειά του κατά την εγκατάστασή της τελευταίας στην Mojave και στον έλεγχο του Hoover Dam, υπογράφη η συνθήκη του New Vegas κατά την οποία το 95% της ενέργειας του Hoover Dam εξάγεται από την Nevada πίσω προς την California (όπου βρίσκεται η καρδιά της NCR), το 5% πηγαίνει στο Strip το οποίο μένει υπό τον έλεγχο του Mr. House και το υπόλοιπο παχυλό 0% μένει προς εκμετάλλευση στην Mojave και στους κατοίκους της. Εν τω μεταξύ ο Mr.House πλουτίζει μέσα από τα καζίνο του Strip που λειτουργούν κυρίως με τους στρατιώτες της NCR. Έχοντας εξασφαλίσει ειρήνη μαζί της και χάρις την δική του προσωπική αστυνομία, έχει δημιουργήσει ένα κράτος εν κράτει που λειτουργεί με τον ίδιο ως δικτάτορα. Οι φατριές που επέλεξαν να μείνουν στο Strip έπρεπε να συμβιβαστούν με τους όρους του και έτσι μεταλάχθηκαν από βαρβαρικές φυλές σε μικρομέγαλες σοβαροφανείς “οικογένειες” που χαριεντίζονται με το νεοαποκτηθές τους κοινονικό status, αποτέλεσμα της ανάθεσής σε αυτούς της διαχείρησης των καζίνο του House. Οι υπόλοιποι εκδιώχθηκαν έξω από το strip, και εγακταστάθηκαν στα προάστια συντρίμια της πόλης τα οποία πήραν την ονομασία Freeside. Το κενό δύναμης που δημιουργήθηκε εκεί το κάλυψαν νέες ανταγωνιστικές μεταξύ τους φατρίες, όπως οι Kings και οι Van Graffs που λειτρουγούν με λίγο πιο αναρχική δομή. Αυτή την αλυσίδα σχέσεων συμφερόντων ακολουθεί και ο πλούτος της Mojave, και η ροή του από την NCR προς τον House επιτρέπει αργότερα στον δεύτερο να αμφισβητίσει την κυριαρχία τους επί της ερήμου. Από την ίδια ροή προκύπτει και η δύναμη των οικογενειών που επιτρέπει στον Benny να σχεδιάσει την ανατροπή του House, δημιουργούντας έτσι για τον παίκτη την ευκαιρία να σφετεριστεί την θέση του σφετεριστή Benny και από εκεί την θέση του σφετεριστή House διεκδηκώντας εν τέλει την ηγεμονία όλης της ερήμου από την NCR.
Το Fallout είναι αναπολογητικά απαισιόδοξο (ή ρεαλιστικό) αλλά ταυτόχρονα αποδομητικό. Όταν βλέπεις για πρώτη φορά τα φώτα του Strip είναι αρκετά πιθανό να κυριευθείς από δέος. Ή όταν φεύγεις από τις ρημαγμένες φτωχογειτονιές του Freeside και συναντάς τον Mr. House στην κορυφή του Lucky 38, που περιφανεύεται για το εντυπωσιακό του (ομολογουμένως) ιστορικό στις προβλέψεις κοσμοϊστορικών γεγονότων, είναι αρκετά πιθανό να τον αντιληφθείς ως διάνοια. Όμως μαθαίνοντας για την συνθήκη του New Vegas βρίσκεις ότι πίσω από κάθε επίτευγμα που οικειοποιείται, κρύβεται ο πραγματικός κόπος άλλων ανθρώπων (ακόμα κι εκείνων που πολλά χρόνια πριν έχτισαν το Hoover Dam ή εκείνων που έφτιαξαν τα securitrons) και η εκμετάλλευση μιας συστημικής θέσης που επωφελείται από την διαιώνιση της αδικίας ενός σχεδόν αόρατου μηχανισμού εξαγωγής πλούτου.
Παρόλα αυτά, ο μισός μηχανή - μισός αιωνόβιο πτώμα House, έχει την γοητία ενός αυτοκράτορα. Βλέπει τον εαυτό του ως τέτοιον, και η μυθολογία του παιχνιδιού έχει κεντίσει προσεκτικά έναν πολύ πετυχημένο Larger than Life χαρακτήρα. Εκεί είναι που με κερδίζει το Fallout NV, στον τρόπο που αναμειγνύει τον ρεαλισμό με τους μύθους της ερήμου του παλιού κόσμου.
Το Come Fly with Me είναι ένα quest χαρακτηριστικό της παραπάνω σύνθεσης. Ξεκινάς το quest με στόχο να βρεις και να καθαρίσεις την πηγή των ghouls που ταλανίζουν την πόλη της Novac. Πέρα από τα οδοφράγματα των στενών περασμάτων δυτικά της πόλης, βρίσκεται φωλιασμένο ανάμεσα στους λόφους το REPCONN Test Site, που σε καλωσορίζει με την μυστηριώδη όψη ενός πυραύλου και της σκουριασμένης εγκαταλελημένης εγκατάστασης πίσω του. Το διαστημικό πρόγραμμα είναι το πιο εμβληματικό στοιχείο του ψυχρού πολέμου, μαζί με τα πυρηνικά καταφύγια, και η άφιξή μου στο REPCONN μου δημιούργησε την επιθυμία να σκαλίσω όλη την χαμένη σοφία του ξεχασμένου κόσμου. Αντ’ αυτού, έπεσα πάνω σε μια θρησκόλυπτη αίρεση από ghouls που ακολουθούσαν τον μεσσία τους στο κυνήγι της γης της επαγγελίας, η οποία κατά τας γραπτάς, βρισκόταν κάπου εκεί ψηλά ανάμεσα στα υπόλοιπα αστέρια. Είναι εύκολο να υποτιμήσεις την νοημοσύνη των ghouls, όμως δεν είναι όλα τα ghouls που συναντάς στο παιχνίδι ανόητα, κι έτσι αξίζει να παρατηρήσει κανείς το εξής. Η μόνη διέξοδος από το Test Site είναι τα προαναφαιρθέντα στενά περάσματα που οδηγούν στην Novac. Τα δύσμοιρα τα ghouls μην έχοντας πού να πάνε, αφού στην Novac τα πυροβολούσαν με το που τα αντίκριζαν, εγκλοβίστηκαν στην βάσης τους και στην συνέχεια ιδρυματοποιήθηκαν εντός του REPCONN. Και επειδή όλοι χρειαζόμαστε έναν λόγο για να ζούμε, βρήκαν διέξοδο στις διδαχές του Bright. Πήραν τις ατυχείς συνθήκες της ζωής τους, τις ερμήνευσαν ως μαρτυρική οδύσσεια και επικεντρώθηκαν στον στόχο τους με αναπόσπαστο ζήλο. Απομονωμένοι, με τα μοναδικά ερεθίσματά τους να είναι τα εργαλεία γύρω τους, εξελίχθηκαν σε ικανούς μηχανικούς ανίκανους να διακρύνουν την αυταπάτη που καλλιέργησαν, χαρίζοντας στο παιχνίδι ένα από τα ομορφότερα quest του. Μυστήριο, μύθος, ρεαλιστικά θεμέλια και ένα θρεπτικό δίλλημα… Περιττό να πω ότι διάλεξα για εκείνους το blue pill.
Ο τελευταίος μεγάλος παίκτης που συναντάς στο παιχνίδι είναι η Legion. Μεταξύ των τριών βασικών ανταγωνιστών, η Legion όταν παρατηρείται μεμονωμένα είναι για μένα η πιο διασκεδαστική, όμως αποτυγχάνει να σταθεί δίπλα στην NCR ως ουσιαστικός δεύτερος πόλος. Διότι η λεγεώνα του Caesar συγκεντρώνει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που ο σύγχρονος δυτικός κόσμος ερμηνεύει (δικαίως) ως οπιστοδρομικά. Ακραία πατριαρχία, σκλαβιά, κουλτούρα βιασμού, λεηλασίας και τρομοκρατίας. Όλα αυτά μαζί συνθέτουν μία ανεξιλέωτη κουλτούρα μην αφήνοντας έτσι περιθώριο ανάπτυξης ενδιαφέροντων ερωτημάτων μέσα από την αντιπαραβολή της με το δυτικό δόγμα που εκπροσωπείται από την NCR. Η Legion και ο Caesar είναι χαρακτήρες καρικατούρες σε τέτοιο βαθμό που λειτουργούν ενάντια στον δραματικό σκοπό τους, αποτρέποντας οποιαδήποτε ζύμωση μεταξύ πολιτισμών. Δηλαδή το Thesis-Antithesis-Synthesis δεν υφίσταται. Έξω από τα πλαίσια του ρόλου τους βέβαια, η λεγεώνα είναι και πάλι μία πιστική φατριά με ιστορία και καθαρά ορισμένη φιλοσοφία. Αυτή της ασκητικής στρατιωτικής ζωής που έχει την ρωμαλεότητα ως το ύψιστο ιδανικό της. Ο χαρακτήρας του Caesar είναι για τους ακόλουθούς του ένα χαρισματικό πρόσωπο και ηγείται της οργάνωσης του με απόλυτα προσωποκεντρικό τρόπο. Είναι ίσως το μοναδικό επίπεδο στο οποίο καταφέρνει να υπάρξει ως antithesis στην απρόσωπη NCR. Οι περιορισμένες επιλογές μου κατά την διάρκεια του παιχνιδιού δεν μου επέτρεψαν να γνωρίσω διεξοδικά την Legion και για αυτό θα παραθέσω μερικές πολύ ενδιαφέρουσες πηγές που εξερευνούν τις διάφορες διακλαδώσεις που προκύπτουν αν αποφασίσει κανείς να συμμαχίσει μαζί τους. Εδώ θα σταθώ κυρίως στην σφαγή στο Nipton και στην τακτική συμόρφωσης μέσω του φόβου που χρησιμοποιεί η λεγεώνα. Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία όπως και άλλες αυτοκρατορίες πριν από αυτή (π.χ. η Περσική), χρησιμοποιούσαν τον φόβο της ολικής καταστροφής ως βασικό εργαλείο στην επεκτατική τους πολιτική. Όσοι υποτάσσονταν ενσωματώνονταν στην αυτοκρατορία ενώ όσοι αντιστέκονταν καταστρέφονταν για παραδειγματισμό. Οι κατεκτημένες πόλεις πλήρωναν φόρους και πολλές φορές η ενσωμάτωση τους περιλάμβανε ελάχιστες άλλες παρεμβάσεις στην διοικητική τους δομή.
Parcere subiectis et debellare superbos
Να λυπάσαι εκείνους που υποτάσσονται και να συντρίβεις τους υπερήφανους
Με αυτόν τον τρόπο οι Ρωμαίοι αυτοπαρουσιάζονταν ως σχετικά φιλεύσπλαχνοι αφού για την έντονα μιλιτραστική τους κοινωνία η κατάκτηση των αδύναμων ισούταν με εκπολιτισμό. Στο παιχνίδι ακούμε από τον Caesar το εξής.
Until now, every tribe I’ve conquered has been so backwards and stunted, enslavement has been a gift bestowed upon them.
Το Nipton συμπληρώνει το 2ο μισό της εξίσωσης. Το δημαρχείο, το σύμβολο της πόλης, γίνεται η εστία του quest ώστε να εντύνει τη δραματική αξία της σκηνής, καθώς ο Vulpes Inculta παρουσιάζει την διαφθορά των κατοίκων ως την αιτία της σφαγής και το κάψιμό της πόλης διαφημίζεται ως απόδειξη της αύθαρτης ηθικής υπεροχής της Λεγεώνας. Το περίφημο λαχείο που χρησιμοποιεί ο Vulpes Inculta, δίνει την ψευδαίσθηση της ύπαρξης διεξόδου στους κατοίκους του Nipton και είναι και αυτό επί της ουσίας ένα εργαλείο συμόρφωσης. Στην κοινωνική ψυχολογία αυτή η τακτική ονομάζεται Terror Management Compliance. Και λέει συνοπτικά, ότι μπροστά στον υπαρξιακό κίνδυνο οι άνθρωποι τείνουν να ενστερνίζονται ακόμα και μη ρεαλιστικές εναλλακτικές προκειμένου να ρυθμίσουν το συναίσθημα του φόβου που βρίσκεται σε έξαρση. Και οι επιτήδειοι μπορούν να το εκμεταλλευτούν προσφέροντας μία απλή και κατανοητή διέξοδο ωθώντας έτσι τους ανθρώπους να δέχονται συνθήκες που δεν θα δέχονταν σε άλλες περιπτώσεις. Στο ίδιο concept βασίζεται και το manumission που ήταν η διαδικασία μέσω της οποίας οι σκλάβοι στην αρχαία Ρώμη μπορούσαν να εξαγοράσουν την ελευθερία τους. Μία δομημένη διέξοδος για μερικούς, που λειτουργεί ως συμμορφοτικό εργαλείο για το σύνολο του πληθυσμού. Σαν να αρχίζω να διακρίνω ομοιότητες στο σήμερα με την υπόσχεση της κοινωνικής/οικονομικής ανέλιξης μέσω της σκληρής δουλειάς.
Η κατάχρηση της δύναμης είναι όλη ιστορία της ανθρωπότητας. Η παρατήρηση αυτού του μοτίβου έχει καταγραφεί κατ’ επανάληψη από τις ανθρωπιστικές επιστήμες χωρίς αυτό να το κανονικοποιεί ή να το δικαιολογεί. Δεν είναι ο εχθρός μας όμως η δύναμη αλλά η κρίση με την οποία χρησιμοποιείται. Και το “πασιφιστικό” ήθος δεν είναι βιώσιμο χαρακτηριστικό ακόμα. Η ισορροπία δυνάμενων είναι η μόνη “λύση” που έχει παρατηρηθεί. Τελειώνοντας θέλω να θυμίσω ότι πέρα από την ανάγκη των ανθρώπων και των κρατών να επιβιώνουν, υπάρχει και η οικουμενική ανάγκη του ανθρώπου για αξιοπρεπή και νοηματοδοτημένη ζωή. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα εξελιχθεί ο πολιτισμός μας σε 200, 1000 ή 2000 χρόνια, όμως γνωρίζοντας ότι η συνεργασία είναι τελικά η μόνη πηγή της δύναμης μας, κρατάω ανοιχτό το μυαλό μου και ελπίζω σε μία εξύψωση από τα κοντόφθαλμα πάθη μας και την φτωχή μας κρίση.
Στην προσπάθειά μας να χτίσουμε έναν καλύτερο κόσμο, ελπίζω να ενστερνιστούμε την αναζήτηση και την χρήση της δύναμης στις πάμπολλες μορφές της και να θυμηθούμε τα λόγια ενός ανθρώπου που ενέπνευσε.
Power without love is reckless and abusive, and love without power is sentimental and anemic. Power at its best is love implementing the demands of justice, and justice at its best is power correcting everything that stands against love.
This is a non-profit substack and I do not own any of the rights to the above images.
Τέλος παραθέτω μερικά video essays σχετικά με το Fallout: New Vegas.